Cognitivisme

=Cognitivisme= Wat is de betekenis van cognitie? Volgens het internetwoordenboek het volgende:

“//Een intellectueel proces waarmee kennis wordt verkregen over waarnemingen en ideeën; de manier waarop mensen informatie opnemen, zich bepaalde zaken herinneren, problemen oplossen, leren en beslissen//.”

Cognitie wordt ook weleens als synoniem voor intelligentie gebruikt. Een vager begrip dan intelligentie is nauwelijks te verzinnen dus daar kom je niet verder mee om de definitie van cognitie te vinden. Het boek “identiteitsontwikkeling en leerbegeleiding” omschrijft cognitie als een verzamelbegrip voor alle processen die mensen in staat stelt om kennis op te kunnen doen, te verwerken, te behouden en toe te passen. Cognitie en intelligentie worden ook in dit boek gelijkgesteld. Daarmee is intelligentie dus ook een verzamelbegrip voor intellectuele processen.

Wat is dan denken? Is dat hetzelfde als cognitie? Van Dale zegt over denken: ”//zijn gewaarwordingen ordenen, oordelen vormen, zich een mening vormen: ~ aan ietsa er in de geest mee bezig zijn; b) iets niet vergeten”//

Het denken wordt door van Dale omschreven als een proces zonder invoer. Een proces waarbij met eerder verkregen informatie iets gedaan wordt. Denken heeft dus te maken met redeneren en logica. Een proces dat zich in de buitenste laag van de hersenen, de cortex afspeelt. De logica en het redeneren, het denken wat volgens de rationalisten de enige wijze is om kennis op te doen, speelt zich voornamelijk af in de linker hersenhelft. Spraak, woordenschat, opsommingen en getallen zijn grotendeels in de rechter hersenhelft te vinden. Het irrationeel denken, waarbij gevoel intuïtie en emotie een rol spelen, gebeurt in de rechter hersenhelft. Verbeelding, ritme en ruimtelijke waarnemingen liggen in de schappen van de rechter hersenhelft.

Cognitie is dus meer dan alleen denken. Cognitie zegt ook iets over het vermogen om nieuwe informatie op te nemen, om daar dan weer het denkproces op los te laten, het leervermogen.

De cognitieve ontwikkeling van een kind, het opdoen van de kennis en vaardigheden, blijkt een zichzelf stimulerend proces te zijn in de hersenen: De hersencellen worden verbonden met dendrieten. Deze verbindingen zijn nodig voor het leerproces. Hersencellen worden gestimuleerd bij het vergaren van informatie die tot kennis wordt gepromoveerd. Tijdens dat proces vormen zich dendrieten. Bij meer hersenactiviteit zullen zich meer dendrieten vormen waardoor de hersenactiviteit verbeterd wordt. Kinderen in een rijke leeromgeving leren dus veel maar ook steeds makkelijker. Het beste resultaat levert een leeromgeving waarbij beide hersenhelften worden aangesproken. Een groter deel van de hersenen is dan actief en er kan op meerdere plekken informatie opgeslagen worden wat ook weer meer verbanden oplevert.

//Els: ik ben het er mee eens// //dat kinderen het beste leren in een rijke leeromgeving. Hoe meer ze gemotiveerd worden des te beter leren ze. Het is ook belangrijk dat kinderen plezier beleven in leren. Dat het onbewust leert. Ik versta onder een rijke leeromeving, een stabiele, liefdevolle en veilige omgeving, zowel thuis als op school. Dat is heel belangrijk voor de cognitieve ontwikkeling van een kind.//

De vier fases in de cognitieve ontwikkeling volgens Piaget:


 * //1//** sensomotorisch stadium (0 tot 2 jaar)

In het jonge brein ontwikkelen zich allerlei structuren. Deze worden gevormd op basis van succes. Treed herhaaldelijk succes op dan is dat een transformatie van de structuur. Je beheerst een handeling en met deze vaardigheid kan je een nieuwe handeling proberen te beheersen. Je kan dat in fases uitdrukken als de basishandeling(x) naar fase(x+1) enz. Bij baby’s zie je de ontwikkeling van het aangeboren reflex grijpen ( fase(x)) veranderen in grijpen als er iets in de handjes komt (fase(x+1)). Op een gegeven moment volgt de oog-hand coördinatie en op dat moment worden verschillende handelingsstructuren gecombineerd tot een meervoudig circuit. De ontwikkeling van deze vaardigheden gaat met transformaties op basis van succes en behoort tot de sensomotorische intelligentie. In deze fase ontwikkelt zich ook de objectpermanentie. Dit wil zeggen dat een kind van een jaar oud, zich niet bewust is dat iets dat niet in beeld is nog wel bestaat. Verder in de ontwikkeling, bij het ontwikkelen van de objectpermanentie, kan een kind een beeld van een persoon of voorwerp ontwikkelen en vasthouden. Daarmee is een kind tot mentale representatie in staat.


 * //2//** De pre-operationele fase (2 tot 7 jaar)

De objectpermanentie breidt zich verder uit. Beelden worden samengevoegd tot symbolen. Een kind kan zich in deze fase een voorstelling van symbolen maken. Een symbool is bijvoorbeeld een boom. Alle verschillende soorten bomen vallen onder de noemer boom. In deze periode leren kinderen spreken. Een kind is nog wel volledig egocentrisch zodat het niet in staat is zich in iets of iemand te verplaatsen. Ook het conservatie principe is nog niet ontwikkeld: Een schoolmeester die voor de klas zich omkleed als Sinterklaas, is dan ook Sinterklaas. De meester is er niet meer. In deze fase kan een kind nog niet reversibel denken. De redenatie: wanneer A = B volgt B = A, is een logische reversibele redenatie. De meester verandert in Sinterklaas, dat Sinterklaas straks weer in de meester verandert is nog niet voor te stellen.

//Els: wist niet wat reversibel denken was. Heb dat op gezocht. Ter verduidelijking:wanneer twee evengrote glazen met water gevuld worden, en het ene glas wordt overgegoten in een langer maar smaller glas, zal het kind foutief oordelen dat het smaller glas meer water bevat. Het laat zich misleiden door het hoge water in dat glas en beseft niet dat het proces van overgieten reversibel is. Als je het water weer teruggiet in dat eerste glas zal het kind weer denken dat het minder water is. Het in gedachten terugkeren naar een niet-waarneembaar standpunt is nog niet mogelijk. Het kind bekijkt alles vanuit één stadpunt, de onmiddelijk globale waarneming. In het begin van de lagere school denkt het kind dus "irreversibel" dat wil dus zeggen dat een kind een handeling in gedachten niet in omgekeerde volgorde kan uitvoeren//

Kinderen beginnen te tekenen en schrijven wat duidt op de ontwikkeling van de fijne motoriek.

Kinderen leren in deze periode vooral door assimilatie. De hersens worden vol gestopt met informatie, feiten en kennis zonder dat het kind daar nog zelf logische structuren in maakt. In een rijke leeromgeving zul je vaak “waarom?” van een kind horen. In deze periode ontwikkelt een kind interesses. Deze interesses worden ontwikkeld afhankelijk van falen en slagen. Ontwikkelen van interesses komt voort uit de innerlijke behoefte van eigenwaarde. Een rijke leeromgeving voor een kind van deze leeftijd bestaat uit een omgeving waarin allerlei interesses kunnen worden ontwikkeld en waarin het ondersteund wordt in het ontwikkelen van die interesses

//Els: klopt zo rond het 2e levensjaar wordt een kind nieuwsgierig naar alles. Als ik denk aan mijn eigen kinderen werd je soms gek van de "waarom"? vragen. Dat ging heel de dag door. Laatst kwam ik een moeder met haar kind tegen in een winkel en haar kind bestookte haar met "waarom" vragen. Je moet dan engelen geduld hebben om op alles een antwoord te geven. Die moeder had daar duidelijk geen zin in. Ik sprak haar daar op aan dat het zo herkenbaar was en dat ik dat schattig vond. Zij vond dat minder schattig. "gek word ik ervan, jij zit er niet heel de dag mee". Nee gelukkig niet meer dacht ik.//


 * //3//** De concreet operationele fase (7 tot 12 jaar)

Het kind leert in deze fase denkoperaties uit te voeren. Reversibel denken is daar één van. In Sinterklaas wordt de overbuurman herkend. Dus de overbuurman heeft zich verkleedt als Sinterklaas. Regels in een spel worden belangrijk want het kind begrijpt nu de rechtvaardigheid daarvan. Het kind is in staat een probleem van verschillende kanten te bekijken. In een dun hoog glas limonade zit net zoveel limonade als een laag glas met een grote diameter. Het probleem moet wel concreet zijn. De vraag hoe groot de diameter van het glas zou moeten zijn om dezelfde hoeveelheid te hebben bij een bepaalde hoogte…. veel te abstract!

Het kind kan beter relaties opbouwen omdat het niet meer alleen van uit een egocentrisch beeld kan denken. Opbouwen van respect, eerlijkheid en rechtvaardigheid worden waardevolle begrippen.

Kinderen kunnen nog niet in verhouding denken. Een tekening van een huis wordt vergroot. De deur in het eerst huis was 3 cm hoog in de eerste tekening en 6 cm. hoog in de tweede tekening. De hoogte tot het dak was in de eerste tekening 15 cm en dus in de tweede tekening 18 cm. Het begrip “per” wat in feite een verhouding aangeeft is lastig te begrijpen. Een kind zal dus in veel gevallen niet kunnen bedenken hoeveel ouders met auto’s nodig zijn om met een voetbalteam een uitwedstrijd te spelen.

Een rijke leeromgeving in deze fase levert veel cognitieve conflicten op. “Hè, hoe zit dat?”. De kennis die een kind op dat moment bezit moet zo gestructureerd worden dat de nieuwe kennis daar op past. Als dat geslaagd is, dan is er sprak van accommodatie. Een kind leert door ontdekking van concrete feiten en verschijnselen. Kinderen van deze leeftijd kunnen worden uitgedaagd om over concrete problemen na te denken. Accommodatie vindt voornamelijk plaats door integratie. Enkelvoudige ideeën worden uitgebreid tot complexere ideeën. Een kind in deze fase van zijn ontwikkeling zal vaak problemen te lijf gaan door allerlei mogelijke oplossingen te proberen.


 * //4//** De formeel operationele fase (vanaf 12 jaar)

In deze fase leren kinderen/adolescenten abstract denken. Problemen worden nu te lijf gegaan door deze te analyseren en mogelijke oplossingen te overdenken. Kinderen zijn in staat hypothesen te begrijpen of op te zetten. Inhelder en Piaget formuleerden twee stadia in deze fase. a. In het eerste stadium kan een kind hypothesen begrijpen en ziet het belang daarvan in. Het zelf opstellen van hypothesen beperkt zich nog tot hypothesen met één afhankelijke. b. In het tweede stadium wordt het abstract denken verder uitgebreid. Het individu kan nu redeneren met begrippen als evenredigheid en omgekeerde evenredigheid. Het individu kan zoeken naar verklarende modellen of modellen aanpassen. Een nog hogere graad van abstractie wordt bereikt door te kunnen denken over hun eigen denkproces. Zelfreflectie en zelfrelativatie zijn daar voorbeelden van.

Formeel kunnen denken is de voorwaarde voor het ontstaan van een persoonlijkheid. De adolescent krijgt een mening over van alles en nog wat en in het bijzonder over regels die van buitenaf zijn opgelegd. Adolescenten verkeren in de waan dat ieder probleem oplosbaar is en dat de wereld verbeteren dus een kwestie van doen is. Soms denken ze daar een voortrekkersrol in te kunnen spelen. Dit wordt messianisme genoemd. Het abstract kunnen denken kent dus een verdiepingsfase en dat is de fase dat een inzicht wordt gevormd over het eigen abstracte denkvermogen.

Het proces waarin je de stadia van het formele denken doorloopt is confronterend. Daarnaast wordt dat proces nog bemoeilijkt door fysieke ontwikkelingen van het individu en hormonen die ineens in allerlei krochten van het lichaam voor verwarring zorgen. De formeel operationele fase is daarmee een groot avontuur met allerlei gevoelens, stemmingen en gedachten waarbij je je een achtbaan kan voorstellen.

Hallo Marcel! Ik heb jou verslag eens grondig doorgelezen. Ik vind het een goed verslag. Wat ik ontzettend grappig vind, is dat cognitivisme weer ontzettend veel contactpunten heeft met constructivisme. In ieder fase is een mens afhankelijk van zijn omgeving. Ik kan mij goed voorstellen dat door de omgeving waarin een persoon zit, zijn denken altijd beinvloed wordt. Als een kind door zijn omgeving gestimuleerd wordt om te denken, zal hij dat doen. en andersom natuurlijk ook.

Groeten Björn

Bronnen:
 * VanDale groot woordenboek der Nederlandse Taal
 * Wikipedia: cognitivisme
 * School of Education In Holland: Cognitivisme verder uitgewerkt
 * Identiteitsontwikkeling en Leerlingbegeleiding; van der Wal, de Mooij, de Wilde.
 * []
 * []
 * [|www.cultuurplein.nl/attachments/session.../esthontw.pdf]
 * [|www.fontys.nl/lerarenopleiding/sittard/nattech/.../piaget.doc]
 * http://kijkopleren.wikispaces.com/Jean+Piaget**+?f=print
 * []