Constructivisme+in+de+praktijk

Sinds 2007 ben ik werkzaam op het ROC Midden Nederland. Ik geef de vakken werktuigbouw constructie en lassen op niveau twee en vier. Nu ik mij verdiept heb in het onderwerp constructivisme, ben ik mij er van bewust geworden, dat ik al drie jaar onbewust met het constructivisme bezig ben. Wij geven namelijk competentiegericht onderwijs. Dit is naar mijn idee een heel mooi voorbeeld van constructivisme.
 * Constructivisme in de praktijk **

In het oude onderwijs ging het om de resultaten van de leerlingen. Als de leerling een voldoende voor zijn product had behaald was hij geslaagd. Bij competentiegericht onderwijs is dit echter anders. Hier wordt niet alleen naar de resultaten gekeken. Hier wordt gelet op het proces naar het product toe. Dat wil dus zeggen dat er gekeken wordt naar het sociale aspect van het proces zoals samenwerking met collega’s, overleggen met docent en leerlingen bij problemen, andere collega’s helpen met eventuele problemen en spullen zoals werkkleding bij je hebben. Maar er wordt ook gekeken hoe een leerling een plan van aanpak maakt. Hoe kan hij er voor zorgen, dat er door een goede planning zo min mogelijk tijd wordt verspild? Hoe gaat de leerling met de machines en gereedschap om? Is hij verantwoordelijk voor zijn eigen werkplek? Denkt hij om de veiligheid van zijn klasgenoten? Daarna moet de leerling zijn eigen product bekijken. Hij moet aan zelfreflectie gaan doen. Wat ging er goed? Wat ging er fout? Zou ik problemen een volgende keer anders aanpakken? Dit zijn allemaal punten waar een leerling op beoordeeld wordt. Uiteindelijk wordt er ook naar eindproduct gekeken, maar dit staat lang niet bovenaan het beoordelingslijstje van de docent. Dit zijn best wel veel verantwoordelijkheden voor de leerling. Naast deze verantwoordelijkheden hebben de leerlingen ook veel vrijheid om zelf te bepalen hoe zij het product gaan maken. Hier kom ik later nog op terug.

Hierboven staat een mooi voorbeeld in de vorm van een tekening, waarin het competentiegericht onderwijs en dus ook het constructivisme te zien is. Hier is goed te zien dat een leerling op verschillende vlakken wordt beoordeeld. Er wordt gekeken naar zijn houding, motivatie, kennis en vaardigheid. Ook deze vier gebieden kunnen weer uitgesplitst worden, maar ik wil hier niet te diep op ingaan.

Zoals ik al zei werk ik nu drie jaar met het competentiegericht onderwijs. Ik kan helaas niet zeggen dat het allemaal zo goed verloopt. Ik loop regelmatig vast met leerlingen die de zelfstandigheid en verantwoordelijkheid niet aan kunnen. Het is voor een puber ontzettend moeilijk om een plan van aanpak te maken. En als dit lukt is het voor de leerling vaak nog moeilijker om zich aan het gemaakte plan te houden. Naar aanleiding van dit probleem heb ik navraag gedaan bij een collega. Het blijkt dus zo te zijn dat puber nog niet de mogelijkheid hebben om zelfstandig te werken. De hersens zijn nog niet in staat om dit te kunnen. Dit is wetenschappelijk bewezen. Vanaf de leeftijd van twintig jaar zijn de hersenen wel volgroeid om deze methode uit te voeren.

Mijn conclusie is dat je een leerling moet begeleiden, totdat hij er klaar voor is om zelfstandig te werken. Wij geven aan de eerste klassen dus duidelijk heel anders les dan de tweede klassen. Bij de eerste klassen houden wij de touwtjes strakker dan bij de tweede klassen. Er is ook duidelijk verschil merkbaar. De meeste leerlingen van de tweede klassen kunnen veel zelfstandiger werken. Bij deze groep werkt het competentiegericht onderwijs wel. Er blijven helaas wel uitzonderingen bestaan.

Hier wil ik (elsje) even op reageren. Ik ben het er helemaal mee eens dat het voor een puber heel moeilijk is om zelfstandig te werken. Ik ben er van overtuigt dat een puber begeleid moet worden. Ik geef nu bijna een jaar les en ik merk dat pubers in het eerste jaar moeite hebben zowel motorisch als zelfstandig werken. Deze week had ik toevallig een bespreking met een aantal techniekdocenten of we ons lessysteem op dezelfde manier volgend schooljaar gaan doorvoeren. We werken nu met het boek "technologisch" wat uitgaat van oplossend leren denken. Er is één docent die in samenwerking met bedrijven wil gaan werken. Dat bedrijven opdrachten geven die leerlingen zelf op moeten lossen. Deze docent wil dan niet meer met het boek gaan werken. Opzich een mooi alternatief voor de wat oudere adolescenten maar ik zie dat brugklassers in het begin nog heel veel hulp nodig hebben. Mijn begeleider die zelf techniekdocent is en al jarenlang ervaring heeft met jonge pubers is het met mij eens.